Nişantaşı'ndaki muayenehanesinde kısırlık (infertilite) konusunda çiftleri değerlendiren Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları, over rezervi, tüplerin açıklığı ve hormonal denge parametrelerini birlikte ele alır. Yumurtlama uyarımı, aşılama (IUI) planlaması ve gerektiğinde ileri yardımcı üreme yöntemlerinin değerlendirilmesi konularında ACOG ve TJOD güncel rehberlerine dayanır. Tedavi planını yaşa, tanıya ve üreme planına göre belirler.
Özgeçmişi inceleyin →İnfertilite (kısırlık) tedavisi, çocuk sahibi olmayı engelleyen tıbbi durumların belirlenip giderilmesini hedefler. Sık görülen bu durum, kadın ya da erkek kaynaklı faktörlere bağlı gelişebilir; nedene göre farklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır.
ESHRE ve ASRM rehberleri doğrultusunda; çiftin yaşı, infertilite süresi ve eşlik eden hastalıklar dikkate alınarak kişiselleştirilmiş tedavi planı oluşturulur. Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları, Nişantaşı’ndaki muayenehanesinde çiftleri bilimsel kaynaklara dayanarak değerlendirir.
Bilgi Notu
İnfertilite tanısı; düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen 35 yaş altı çiftlerde 1 yıl, 35 yaş üstü çiftlerde 6 ay içinde gebeliğin gerçekleşmemesi durumunda konur. Yaş ilerledikçe doğurganlık azaldığı için süre kriterleri dolduğunda değerlendirme yapılması önerilir. İlgili bilgilendirme sayfası: Çikolata Kisti Tedavisi →
Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları anlatıyor
İnfertilite (Kısırlık) Nedir?
İnfertilite, halk arasında “kısırlık” olarak bilinen ve düzenli korunmasız ilişkiye rağmen gebelik elde edilememesi durumudur. Tanı için 35 yaş altı çiftlerde 1 yıl, 35 yaş üstünde 6 ay süre kriteri vardır. Dünya Sağlık Örgütü‘nün 2023 raporuna göre yaşam boyu infertilite sıklığı yaklaşık %17,5’tir (her 6 kişiden 1’i).
İnfertilite; kadın faktörü (%40), erkek faktörü (%30-40), her iki taraf (%10-20) ve nedeni açıklanamayan vakalardan (%10-15) oluşur. Tedavi kapsamında temel hedefler şunlardır:
1. Doğru ve Erken Tanı: Her iki eşte detaylı değerlendirme ile altta yatan nedenin belirlenmesi.
2. Kök Nedene Yönelik Tedavi: Hormonal düzensizlikler, yapısal sorunlar veya yaşam tarzı faktörlerinin düzeltilmesi.
3. Yardımcı Üreme Teknikleri: Doğal yollarla gebelik sağlanamadığında aşılama, tüp bebek ve mikroenjeksiyon uygulanması.
Önemli Bilgi
İnfertilite, çiftin ortak sorunudur; tek tarafa yüklenmemelidir. Tedavide her iki eşin birlikte değerlendirilmesi esastır. Yaş ilerledikçe gebelik şansı azaldığı için, belirtilen süre içinde gebelik gerçekleşmeyen çiftlerde bir hekim değerlendirmesi yapılması önerilir.
Kadın Hastalıkları Testi
Testimizi doldurarak rahatsızlığınız hakkında "kendi durumunuza özel bilgi" edinebilirsiniz.
Doç. Dr. Pınar Kadiroğullarıİnfertilite Nedenleri ve Tanı Yöntemleri
İnfertilite (kısırlık) tedavisi planlanması, doğru nedenin belirlenmesine bağlıdır. Çiftin her iki bireyi detaylı değerlendirilmelidir; çünkü infertilite çiftin ortak sorunudur.
1. Kadına Bağlı Faktörler (%40)
- Yumurtlama bozuklukları: PCOS, hipotiroidi, hiperprolaktinemi
- Tüp tıkanıklıkları: Pelvik enfeksiyon veya geçirilmiş cerrahi sonrası
- Endometriozis ve çikolata kisti
- Rahim içi sorunlar: Miyom, polip, septum, Asherman sendromu
- Yumurtalık rezervi azlığı ve yaş faktörü (35 sonrası belirgin azalma)
- Kromozomal ve genetik anormallikler
2. Erkeğe Bağlı Faktörler (%30-40)
- Sperm bozuklukları: Düşük sayı (oligospermi), hareketsizlik (astenospermi), şekil bozukluğu (teratospermi)
- Varikosel: Testiste damar genişlemesi
- Hormonal dengesizlikler (testosteron, FSH)
- Üreme kanallarında tıkanıklık
- Genetik faktörler veya geçirilmiş enfeksiyon/cerrahi öyküsü
3. Açıklanamayan İnfertilite (%10-15)
- Tüm testler normal olduğu halde gebeliğin gerçekleşmemesi; yaşam tarzı ve çevresel faktörler etkili olabilir.
- Bu durumda yardımcı üreme yöntemleri değerlendirilir.
4. Tanı Yöntemleri
- Detaylı anamnez: Adet öyküsü, geçirilmiş hastalıklar, yaşam tarzı
- Hormon testleri: FSH, LH, AMH, prolaktin, tiroit, östradiol
- Transvajinal ultrason ve HSG: Yumurtalık, rahim ve tüp açıklığı değerlendirmesi
- Histeroskopi: Rahim içinin kamera ile incelenmesi
- Spermiogram: Sperm sayı, hareket ve şekil analizi
- Genetik testler: Gerektiğinde karyotip analizi
Doktor Tavsiyesi
İnfertilite değerlendirmesi tek seferlik bir muayene değildir; sürecin ortalama 4-6 hafta içinde tamamlanması beklenir. Erken ve doğru tanı, uygun tedavi planının yapılmasına yardımcı olur.
Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları anlatıyor
İnfertilite Değerlendirmesi Nasıl İlerler? Kadında ve Erkekte İlk Testler
Değerlendirmenin baştan nasıl ilerleyeceğini bilmek, süreçle ilgili belirsizliği ve kaygıyı azaltabilir. İlk görüşmede adet düzeni, geçirilmiş enfeksiyon ya da ameliyatlar, kullanılan ilaçlar, ilişki sıklığı ve yaşam tarzı konuşulur. Ardından testler, çiftin yaşına ve öyküsüne göre seçilir; her çifte hepsi gerekmez.
Kadında
- Yumurtlama: Yumurtlamanın olup olmadığı adet düzeni, hormon testleri ve ultrasonla değerlendirilir.
- Yumurtalık rezervi: AMH düzeyi ve ultrasonda antral follikül sayısı kullanılır.
- Tüplerin açıklığı: Rahim filmi (HSG) ile bakılır; HSG genellikle adet bitiminden sonra, yumurtlamadan önce planlanır.
- Rahim içi yapı: Polip, miyom ya da septum ultrason veya histeroskopi ile araştırılır.
- Bazı testlerin adet döngüsünün belirli günlerinde yapılması gerekir.
Erkekte
- Spermiogram (semen analizi): Birkaç günlük cinsel perhizden sonra alınan örnekle yapılır.
- Sonuç sınırdaysa örnek birkaç hafta sonra yinelenir; tek bir sonuçla karar verilmez.
Testlerin tamamı normal çıksa bile bu durum açıklanamayan infertilite olarak adlandırılır ve takip planı yapılır. Bu bir yetersizlik değildir; nedenin mevcut yöntemlerle gösterilememesi anlamına gelir.
Bilgi Notu
İnfertilite çiftin ortak konusudur; değerlendirme kadın ve erkekte birlikte başlatıldığında süreç daha kısa sürebilir.
İnfertilite Tedavi Yöntemleri
İnfertilite (kısırlık) tedavisi, çiftin yaşı, infertilite nedeni ve süresi dikkate alınarak basamaklı bir yaklaşımla planlanır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle en basit yöntemden başlanarak gerektiğinde ileri yöntemlere geçilir.
1. Basamak Tedavi
Kök Nedene Yönelik Tedaviler
- Yumurtlama Tedavisi: Yumurtlamayı destekleyen ilaçlarla, hekim kontrolünde.
- Hormonal Düzenleme: Tiroit, prolaktin ve insülin direnci tedavileri.
- Cerrahi Müdahale: Histeroskopi (polip, miyom, septum) ve laparoskopi (endometriozis, çikolata kisti, tüp problemleri).
2. Basamak Tedavi
Aşılama (IUI)
- Yumurtlama Uyarımı: İlaçlarla yumurta gelişiminin desteklenmesi.
- Sperm Hazırlama ve Transferi: Laboratuvarda seçilen kaliteli spermlerin doğrudan rahime yerleştirilmesi.
- Sonuçlar: Kadının yaşına ve infertilitenin nedenine göre değişir.
3. Basamak Tedavi
Tüp Bebek (IVF) ve Mikroenjeksiyon (ICSI)
- Tüp Bebek (IVF): Yumurta ve spermin laboratuvarda buluşturulması.
- Mikroenjeksiyon (ICSI): Tek spermin yumurtaya direkt enjekte edilmesi; ardından sağlıklı embriyo rahime transfer edilir.
- Sonuçlar: Yaşa göre belirgin değişir; 35 yaş altında daha yüksek, 40 yaş üzerinde belirgin biçimde daha düşüktür.
Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları, 2007'de Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu ve Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığını 2012'de Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tamamladı. İstanbul'daki eğitim ve araştırma hastanesi ile özel hastane görevlerinin ardından 10 Mart 2021'de Üniversitelerarası Kurul tarafından Doçent unvanını aldı. Gebelik takibi, laparoskopik cerrahi, menopoz ve genital estetik alanlarındaki çalışmalarını bilimsel yayın ve kongre sunumlarıyla paylaşmaktadır.
Sekonder İnfertilite: Daha Önce Gebelik Yaşadıktan Sonra Tekrar Gebe Kalamamak
Sekonder infertilite, daha önce en az bir gebelik yaşamış ya da çocuğu olan bir çiftin yeniden gebe kalamamasıdır. “Daha önce kolay gebe kaldım” düşüncesi çoğu zaman değerlendirmeyi geciktirir. Süre kriterleri birincil infertilite ile aynıdır: 35 yaşın altında 1 yıl, 35 yaş ve üzerinde 6 ay.
İlk gebelikten bu yana geçen yıllar ve yaşın ilerlemesi en sık nedenlerden biridir. Bunun yanında şunlar rol oynayabilir:
- Doğum, küretaj ya da sezaryen sonrası rahim içi yapışıklıklar
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar sonrası tüp hasarı
- Yumurtlama bozuklukları (örneğin PCOS veya tiroit sorunları)
- Endometriozis
- Kilo değişiklikleri
Erkekte de sperm parametreleri yıllar içinde değişebilir; bu nedenle değerlendirme yine her iki eşi kapsar. Değerlendirme birincil infertiliteyle benzer basamaklarla ilerler; önceki gebeliğin nasıl sonuçlandığı (düşük, doğum yöntemi, doğum sonrası komplikasyon) ek ipucu verir.
Bilgi Notu
Sekonder infertilite de tedavi seçeneklerinin bulunduğu bir durumdur ve çiftlerin kusuru değildir.
Yaşam Tarzı Önerileri ve Doğurganlığı Destekleme
İnfertilite (kısırlık) tedavisi sürecinde yaşam tarzı düzenlemeleri, hem doğal yolla gebelik olasılığını desteklemek hem de yardımcı üreme tekniklerinin sürecine katkı sağlamak açısından destekleyici rol oynayabilir. Aşağıdaki öneriler, genel sağlık ve doğurganlık kılavuzlarında yer alan genel nitelikte önerilerdir.
Beslenme Önerileri
- Akdeniz tipi beslenme: Sebze, meyve, tam tahıl ve zeytinyağı içeren dengeli bir beslenme düzeni önerilir.
- Folik asit: Gebelik planlayan kişilerde hekim önerisiyle gebelikten önce başlanması önerilir.
- Antioksidan açısından zengin gıdalar dengeli beslenmenin parçasıdır.
- Omega-3 yağ asitleri: Somon, ceviz gibi besinler dengeli beslenmeye katkı sağlar.
- D vitamini: Eksikliği varsa hekim önerisiyle tamamlanır.
- İşlenmiş gıdalardan ve trans yağlardan kaçının.
- Kafein ve alkolü sınırlandırın — gebelik şansını azaltabilir.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
- İdeal kilo yönetimi: BMI’nin 19-25 aralığında olması gebelik olasılığını destekler.
- Düzenli egzersiz: Haftada 150 dakika orta yoğunluk önerilir.
- Aşırı egzersizden kaçının — yumurtlama bozukluklarına yol açabilir.
- Stres yönetimi: Yoga, meditasyon ve nefes çalışmaları destekleyici olabilir.
- Sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak önerilir; her ikisi de doğurganlığı olumsuz etkileyebilir.
- Kaliteli uyku: Günde 7-9 saat uyku önerilir.
Hekime Danışılması Önerilen Durumlar
- 35 yaş altı: 1 yıl korunmasız ilişkiye rağmen gebelik yoksa
- 35 yaş üstü: 6 ay korunmasız ilişkiye rağmen gebelik yoksa
- Adet düzensizliği veya 35 günden uzun aralıklı adetler
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyon veya cerrahi öyküsü
- Endometriozis veya çikolata kisti tanısı
- Erkekte daha önce tespit edilmiş sperm sorunu
- Ailede erken menopoz öyküsü veya genetik hastalık
Önemli Hatırlatma
Kısırlık, uygun değerlendirme ve takiple birçok çiftte yönetilebilen bir durumdur; sonuçlar yaşa ve nedene göre değişir. Süreçte sabır ve eşlerin birbirini desteklemesi önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İnfertilite (kısırlık) kalıtsal mıdır?
Bazı infertilite nedenleri kalıtsaldır, ancak çoğu durum genetik değildir. Erken menopoz, polikistik over sendromu (PCOS), endometriozis ve bazı sperm bozukluklarında genetik yatkınlık olabilir. Annenizde veya yakın akrabalarınızda 40 yaş altı menopoz öyküsü varsa erken değerlendirme önerilir. Ancak çoğu infertilite vakası çevresel faktörler, yaşam tarzı veya kazanılmış durumlardan kaynaklanır.
Tüp bebek tedavisi ne kadar sürer?
Bir tüp bebek tedavi siklusu yaklaşık 4-6 hafta sürer. Süreç; yumurta uyarımı (10-14 gün), yumurta toplama, döllenme, embriyo gelişimi ve transfer aşamalarından oluşur. Sonuçlar en çok kadının yaşına bağlıdır; yaş arttıkça gebelik olasılığı belirgin biçimde azalır. Embriyo kalitesi, rahim ortamı ve önceki tedavi öyküsü de sonucu etkileyen faktörlerdendir.
Stres infertiliteye neden olur mu?
Stres tek başına infertilite nedeni değildir, ancak süreci etkileyebilir. Yoğun ve uzun süreli stres; hipotalamus-hipofiz-yumurtalık ekseninde dengesizliğe yol açarak yumurtlama bozukluklarına ve adet düzensizliklerine neden olabilir. Erkeklerde de stres sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir. Yoga, meditasyon ve psikolojik destek; tedavi sürecinde stresle başa çıkmaya yardımcı olabilir.
İnfertilite tedavisinde yaş neden bu kadar önemli?
Yumurta sayısı ve kalitesi yaşla birlikte azalır. Kadınlar belirli sayıda yumurtayla doğar ve bu rezerv yaş ilerledikçe tükenir. 35 yaşından sonra düşüş hızlanır, 40 yaşından sonra ise gebelik şansı belirgin azalır. Erkeklerde de 40 yaş sonrası sperm kalitesi düşmeye başlar. Bu nedenle infertilite şüphesi olan çiftlerin zamanında değerlendirilmesi, tedavi seçeneklerinin birlikte gözden geçirilmesine olanak tanır.
Aşılama (IUI) ile tüp bebek (IVF) arasındaki fark nedir?
Aşılama (IUI), spermi rahmin içine yerleştirme işlemidir; döllenme kadın vücudunda gerçekleşir. Hafif erkek faktörü, açıklanamayan infertilite ve servikal sorunlarda tercih edilir. Tüp bebek (IVF) ise yumurta ve spermin laboratuvarda buluşturulduğu, embriyonun rahime transfer edildiği ileri yöntemdir. Daha karmaşık vakalarda — tüp tıkanıklığı, ileri kadın yaşı, ciddi sperm sorunu — IVF uygulanır. Döngü başına gebelik olasılığı IVF’de genellikle daha yüksektir; yöntem seçimi çiftin durumuna göre yapılır.
Tedavilerimiz
Diğer tedavi alanlarıyla ilgili bilgilendirici sayfalar:
Blog Yazılarımız
Kaynakça
Bu sayfadaki tıbbi içerikler, uluslararası ve ulusal kuruluşların güncel klinik rehberleri ile bilimsel yayınlarına dayanarak hazırlanmıştır. Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları‘nın yazarı olduğu ilgili yayınlar da kaynaklar arasında yer almaktadır.
ESHRE Açıklanamayan İnfertilite Klinik Uygulama Rehberi (2023): 52 Kanıta Dayalı Öneri
Kaynak Yazarı: European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) Guideline Group | Yayın: Human Reproduction 2023;38(10):1881-1890 | Kaynak Türü: Uluslararası Klinik Uygulama Rehberi
WHO Küresel İnfertilite Prevalans Raporu (2023): Dünyada Her 6 Kişiden Biri
Kaynak Yazarı: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) | Yayın: WHO 2023 — 1990-2021 verileri | Kaynak Türü: Uluslararası Sağlık Otoritesi Raporu (yaşam boyu prevalans yaklaşık %17,5)
NICE CG156: İnfertilite Değerlendirme ve Tedavi — İngiltere Ulusal Klinik Rehberi
Kaynak Yazarı: National Institute for Health and Care Excellence (NICE) | Yayın: NICE Clinical Guideline CG156 (2013, 2017 güncelleme) | Kaynak Türü: Ulusal Klinik Rehber (PDF)
Avustralya 2024 İnfertilite Rehberi: ESHRE 2023 Bazlı 40 Kanıta Dayalı Öneri
Kaynak Yazarı: Australian NHMRC Centre for Research Excellence in Reproductive Life | Yayın: Medical Journal of Australia 2024;221(8):438-446 | Kaynak Türü: Ulusal Klinik Uygulama Rehberi (PubMed)
Polikistik Over Sendromuna Bağlı İnfertilite: Küresel Yük Çalışması 2021
Yayın: Frontiers in Public Health 2025 | Çalışma: 1990-2021 küresel veri analizi, PCOS-infertilite ilişkisi | Kaynak Türü: Hakemli Geniş Kapsamlı Epidemiyolojik Çalışma (Tam Metin)
Doğurganlık Pratiğinde Laparoskopinin Rolü: 600 İnfertil Kadında Vaka-Kontrol Çalışması
Çalışma: 600 infertil kadın, laparoskopi ve histeroskopi kombinasyonu | Yayın: International Journal of Reproductive BioMedicine 2017 | Kaynak Türü: Hakemli Geniş Kapsamlı Klinik Çalışma (PubMed PMC, Tam Metin)
Endometrioma ve Dermoid Kistlerde Laparoskopik Kistektominin Over Rezervi Üzerine Etkileri
Yazarlar: Karadağ C, Demircan S, Turgut A, Çalışkan E (Türk Akademisyenler) | Yayın: Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology (TJOD) 2020 | Kaynak Türü: Türk Hakemli Klinik Çalışma — Over Rezervi & Doğurganlık (PubMed PMC)
Yazarın İlgili Yayınları
Over rezervi ve doğurganlıkla ilgili alanlarda yazarı olduğu yayınlar
HbA1c Düzeyleri ve Over Rezervi Arasındaki İlişki: Tip 1 Diyabet Hastalarında
Yazarlar: Kadiroğulları P, Demir E, Bahat PY, Kıyak H, Seçkin KD | Yayın: Gynecological Endocrinology 2020;36(5):426-430 | Kaynak Türü: Hakemli Bilimsel Makale (PubMed)
Tek Overde Endometrioma ile Birlikte Görülen Dermoid Tümör: Laparoskopik Yaklaşım ve Doğurganlık Koruma
Yazarlar: Kıyak H, Kadiroğulları P, Karacan T, Seçkin KD, Karataş S | Yayın: CRSLS – Journal of the Society of Laparoendoscopic Surgeons 2019 | Kaynak Türü: Laparoskopik Cerrahi Vaka Sunumu
Önemli Not
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Kısırlık (infertilite) tanısı, tedavi planlaması, IVF/IUI değerlendirmeniz ve sağlığınızla ilgili kişisel sorularınız için bir kadın hastalıkları ve doğum hekimine danışınız. Sayfa içeriği Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları tarafından güncel bilimsel literatür ışığında hazırlanmıştır.
Doç. Dr. Pınar Kadiroğulları
Size Nasıl Yardımcı Olabiliriz?
Kadın Hastalıkları ve Doğum
