Preeklampsi: Gebelikte Yüksek Tansiyonun Tehlikeli Sonuçları
Preeklampsi, gebelik sırasında gelişen hipertansiyon (140/90 mmHg ve üzeri) ile birlikte böbrek, karaciğer, beyin veya plasenta gibi organlarda hasara yol açan bir durumdur. En sık görülen belirti yüksek tansiyon ve idrarda protein kaçağı (proteinüri)dır. Tedavi edilmezse, eğer nöbetler gelişirse (eklampsi), beyin kanaması ve organ yetmezliği gibi hayati tehlikeler oluşturabilir. Bu nedenle erken teşhis ve düzenli takip çok önemlidir.
Preeklampsinin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Preeklampsinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, plasenta kaynaklı damar problemleri ve bağışıklık sistemi reaksiyonları ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.
Risk Faktörleri:
🔹 İlk gebelik (Primiparite): İlk defa hamile kalan kadınlarda daha yaygındır.
🔹 İleri yaş veya genç yaş: 18 yaş altı ve 35 yaş üstü gebelerde risk artar.
🔹 Kronik hipertansiyon: Gebelikten önce yüksek tansiyon öyküsü olan kadınlarda daha sık görülür.
🔹 Daha önce preeklampsi geçirmiş olmak: Önceki gebeliklerinde preeklampsi yaşayan kadınların tekrar yaşama riski yüksektir.
🔹 Obezite: Aşırı kilo, damar sağlığını olumsuz etkileyerek preeklampsiye yol açabilir.
🔹 Çoğul gebelik (ikiz veya üçüz bebek): Rahimdeki plasenta yükünün artması nedeniyle risk artar.
🔹 Diyabet veya böbrek hastalıkları: Preeklampsi gelişme riskini artıran diğer tıbbi durumlardır.
🔹 Bağışıklık sistemi hastalıkları: Lupus veya antifosfolipid sendromu gibi otoimmün hastalıkları olan kadınlarda daha sık görülür.
Preeklampsinin Belirtileri
🔹 Yüksek tansiyon (140/90 mmHg ve üzeri)
🔹 İdrarda protein kaçağı (proteinüri)
🔹 Eller, ayaklar ve yüzde anormal şişlik (ödem)
🔹 Ani kilo artışı (haftada 1 kg veya daha fazla)
Şiddetli Preeklampsi Belirtileri:
🔴 Şiddetli baş ağrısı
🔴 Görme bozuklukları (bulanık görme, ışık çakmaları, çift görme)
🔴 Sağ üst karın bölgesinde şiddetli ağrı (karaciğer hasarı nedeniyle)
🔴 Nefes darlığı (akciğer ödemine bağlı olarak)
🔴 Bilinç bulanıklığı veya nöbet geçirme (eklampsi gelişimi)
Preeklampsi Nasıl Teşhis Edilir?
Preeklampsi tanısı, gebelik takibi sırasında yapılan kan basıncı ölçümleri ve laboratuvar testleri ile konur.
Tedavi Yöntemleri
Preeklampsinin kesin tedavisi doğumdur, ancak gebelik haftasına bağlı olarak anne ve bebek izlenir.
Doğum Ne Zaman Gerçekleştirilir?
✔ Gebelik 37. hafta ve üzerindeyse: Preeklampsi tanısı konulan gebelerde doğum genellikle 37. haftada indüklenir (suni sancı ile başlatılır).
✔ Şiddetli preeklampsi varsa: 34. haftadan itibaren doğum planlanabilir.
✔ Bebek ve anne sağlığı tehlikedeyse: Acil sezaryen ile doğum gerekebilir.
Preeklampsi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler
🔹 Postpartum (Doğum Sonrası) Preeklampsi: Bazı kadınlarda doğumdan sonra da tansiyon yüksekliği devam edebilir.
🔹 Doğumdan sonra 6 hafta boyunca tansiyon takibi yapılmalıdır.
🔹 Gelecek gebeliklerde preeklampsi riski daha yüksek olabilir.
Sonuç
Erken teşhis ve düzenli gebelik takibi, preeklampsinin anne ve bebek için oluşturduğu riskleri önemli ölçüde azaltabilir.
✔ Yüksek tansiyon ve idrarda protein kaçağı, preeklampsinin en önemli belirtileridir.
✔ Gebeliğin 37. haftasından sonra doğum planlanabilir, ancak şiddetli vakalarda daha erken doğum gerekebilir.
✔ Düzenli doktor kontrolü, sağlıklı beslenme ve tansiyon takibi preeklampsi riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Eğer gebeliğiniz sırasında yüksek tansiyon veya preeklampsi belirtileri yaşıyorsanız, gecikmeden bir kadın doğum uzmanına başvurmanız hayati önem taşır.