Polikistik Over Sendromu (PCOS): Belirtiler, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Polikistik Over Sendromu (PCOS), yumurtlama düzensizliği, hormonal dengesizlikler ve yumurtalıklarda kist oluşumu ile karakterize edilen yaygın bir endokrin bozukluktur. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %8-13’ünde görülür ve adet düzensizliği, aşırı tüylenme, kilo artışı ve infertilite gibi pek çok sağlık sorununa yol açabilir.

Polikistik Over Sendromunun (PCOS) Belirtileri

• Adet Düzensizliği:
  • Seyrek veya hiç adet görmeme (oligomenore, amenore)
  • Adet döngüsünün 35 günden uzun sürmesi
  • Aşırı ve düzensiz kanamalar
• Yumurtlama Problemleri ve Kısırlık:
  • Düzensiz yumurtlama veya hiç yumurtlamama
  • Gebe kalmada zorluk yaşama (infertilite)
• Hiperandrojenizm (Erkeklik Hormonlarının Artışı):
  • Yüzde, göğüste ve sırtta aşırı tüylenme (hirsutizm)
  • Akne ve yağlı cilt
  • Erkek tipi saç dökülmesi
• Kilo Artışı ve İnsülin Direnci:
  • PCOS’lu kadınların %50’sinden fazlasında insülin direnci ve kilo artışı görülür
  • Bel çevresinde yağlanma ve kilo vermede zorluk
  • Tip 2 diyabet riski
• Depresyon ve Anksiyete:
  • Ruh hali değişiklikleri, depresif hisler ve kaygı bozuklukları yaygındır

Polikistik Over Sendromunun Nedenleri

• Genetik Faktörler: Ailede PCOS öyküsü bulunan kadınlarda risk artar.
• İnsülin Direnci: Yüksek insülin seviyeleri androjen üretimini artırarak yumurtlamayı etkileyebilir.
• Hormon Dengesizlikleri:
  • Yüksek testosteron: Tüylenme, akne, saç dökülmesi
  • Yüksek LH: Yumurtlama sürecinde bozulmalar
  • Düşük progesteron: Adet düzensizlikleri
• Obezite ve Hareketsiz Yaşam: Fazla kilo ve düşük fiziksel aktivite PCOS semptomlarını artırabilir.

PCOS Tanısı Nasıl Konur?

PCOS tanısı için aşağıdaki üç kriterden en az ikisinin varlığı gereklidir:

• ✔ Adet düzensizliği
• ✔ Hiperandrojenizm belirtileri (tüylenme, akne, saç dökülmesi)
• ✔ Yumurtalıklarda çok sayıda küçük kist (ultrason ile tespit)

Ayrıca, hormon seviyeleri ve insülin direncini değerlendirmek amacıyla kan testleri yapılır.

Polikistik Over Sendromu Tedavi Yöntemleri

• 1. Yaşam Tarzı Değişiklikleri:
  • Sağlıklı Beslenme: Düşük glisemik indeksli gıdalar, sebze ağırlıklı diyet, omega-3 tüketimi
  • Egzersiz: Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme, yoga
  • Kilo Kontrolü: Vücut ağırlığının %5-10’unun kaybı hormonları dengeleyebilir
• 2. İlaç Tedavileri:
  • Doğum Kontrol Hapları: Adet düzeni ve androjen seviyeleri için
  • Metformin: İnsülin direncini düşürüp adet döngüsünü düzenleyebilir
  • Ovülasyon Uyarıcılar: Klomifen gibi ilaçlarla yumurtlama teşviki
• 3. Alternatif Tedaviler:
  • Bitkisel Takviyeler: Tarçın, inositol, çemen otu
  • Akupunktur: Bazı hastalarda hormonal dengeyi destekleyebilir
• 4. Kısırlık Tedavileri:
  • Tüp Bebek (IVF): Yumurtlama bozukluğu olan hastalarda tercih edilir
  • Laparoskopik Cerrahi (Overyan Drilling): Yumurtalık yüzeyinde delikler açılarak androjen üretimi azaltılabilir

Uzun Vadeli Sağlık Riskleri

PCOS kontrol altına alınmazsa şu risklerle karşılaşılabilir:

• ✔ Tip 2 diyabet
• ✔ Metabolik sendrom
• ✔ Yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
• ✔ Rahim (endometrium) kanseri
• ✔ Uyku apnesi ve kronik depresyon

Sonuç

Polikistik Over Sendromu, kadın sağlığını çok yönlü etkileyen yaygın bir hastalıktır. Erken tanı, yaşam tarzı değişiklikleri ve uygun tedavilerle semptomlar kontrol altına alınabilir. Uzun vadeli sağlık sorunlarını önlemek için düzenli doktor kontrolleri ve bireye özel tedavi planı büyük önem taşır.