Gebelik Kolestazı Nedir?

Gebelik kolestazı, hamilelik sırasında karaciğerin ürettiği safranın normal şekilde bağırsaklara akamaması ve vücutta birikmesi sonucu oluşan bir hastalıktır.

• ✅ Normalde: Safra, yağların sindirilmesine yardımcı olmak için karaciğerden safra kanallarına taşınır ve bağırsaklara boşaltılır.
• ❌ Gebelik Kolestazında: Safra akışı yavaşladığında veya engellendiğinde, safra asitleri kanda birikerek cilt altında kaşıntıya neden olur ve karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir.

Gebelik Kolestazının Nedenleri

Gebelik kolestazının kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, şu faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir:

1. Hormonal Değişiklikler

• • Hamilelik sırasında östrojen ve progesteron seviyelerinin artması, safra akışını yavaşlatabilir.
• • Özellikle üçüncü trimesterde hormon seviyeleri en yüksek düzeye ulaştığında, kolestaz gelişme riski artar.

2. Genetik ve Ailesel Yatkınlık

• • Anne veya kız kardeşinde gebelik kolestazı olan kadınlarda risk daha yüksektir.
• • Bazı genetik mutasyonların safra akışını etkilediği düşünülmektedir.

3. Çevresel Faktörler

• • Beslenme yetersizlikleri (özellikle D vitamini ve selenyum eksikliği)
• • İklim değişiklikleri (soğuk hava koşulları kolestaz riskini artırabilir)
• • Karaciğer hastalıkları veya safra kesesi problemleri

Gebelik Kolestazının Belirtileri

En Sık Görülen Belirtiler:

• 🔹 Avuç içi ve ayak tabanlarında yoğun kaşıntı (genellikle geceleri daha şiddetlidir)
• 🔹 Vücutta yaygın kaşıntı hissi (özellikle karın, kol ve bacaklarda)
• 🔹 Kaşıntıya bağlı ciltte tahriş ve kızarıklık

Daha Az Görülen Belirtiler:

• 🔹 Ciltte ve gözlerde sararma (sarılık)
• 🔹 Koyu renkli idrar
• 🔹 Açık renkli dışkı
• 🔹 Mide bulantısı ve iştahsızlık
• 🔹 Sağ üst karın bölgesinde hafif ağrı veya rahatsızlık hissi

Gebelik Kolestazı Teşhisi Nasıl Konur?

Gebelik sırasında şiddetli kaşıntı durumunda yapılabilecek testler:

• ✔ Karaciğer Fonksiyon Testleri (ALT, AST, GGT)
• ✔ Safra Asit Testi (en önemli test)
• ✔ Bilirubin Testi
• ✔ Tam Kan Sayımı ve Pıhtılaşma Testleri

Bebeğin sağlığı için düzenli NST (Non-Stres Test) ve ultrason kontrolleri de yapılır.

Gebelik Kolestazının Riskleri ve Bebeğe Etkileri

• 🔴 Bebekte Mekonyum Aspirasyonu
• 🔴 Erken Doğum Riski
• 🔴 Fetal Distres (Bebekte stres ve oksijen yetersizliği)
• 🔴 Ölü Doğum Riski

Bu risklerden dolayı doktorlar genellikle gebeliğin 37. haftasında doğumu planlayabilir.

Gebelik Kolestazı Tedavi Yöntemleri

1. İlaç Tedavisi

• ✔ Ursodeoksikolik Asit (UDCA)
• ✔ Antihistaminik İlaçlar
• ✔ K vitamini takviyesi

2. Bebeğin Takibi ve Doğum Planlaması

• ✔ Haftalık NST ve Doppler ultrason ile takip
• ✔ 37. haftada planlı doğum

3. Beslenme ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri

• ✔ Düşük yağlı beslenme
• ✔ Bol su tüketimi
• ✔ B ve C vitaminlerinden zengin beslenme

4. Kaşıntıyı Hafifletmek İçin Doğal Yöntemler

• ✔ Ilık duş almak ve nemlendirici kullanmak
• ✔ Aloe vera jeli veya Hindistan cevizi yağı kullanmak
• ✔ Pamuklu giysiler tercih etmek

Doğum Sonrası Gebelik Kolestazı

• 🔹 Genellikle doğumdan 1-2 hafta sonra düzelir.
• 🔹 Doğum sonrası karaciğer testleri yapılmalıdır.
• 🔹 Gelecek gebeliklerde tekrar etme riski %60-70’tir.

Sonuç: Gebelik Kolestazı Ciddi Ama Yönetilebilir Bir Durumdur

✔ Kaşıntı gibi belirtileri ciddiye almak ve erken teşhis için doktora başvurmak hayati önem taşır.

✔ Ursodeoksikolik asit gibi ilaçlarla semptomlar hafifletilebilir ve bebeğin sağlığı korunabilir.

✔ Erken doğum riski göz önünde bulundurularak düzenli doktor takibi yapılmalıdır.

Eğer gebelik sırasında şiddetli kaşıntı veya yukarıda belirtilen semptomları yaşıyorsanız, gecikmeden bir kadın doğum uzmanına başvurmanız önemlidir.