Endometriozis (Çikolata Kisti) Nedir?

Endometriozis, rahim iç tabakasını oluşturan endometrium dokusunun rahim dışında büyümesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. En sık yumurtalıklar, fallop tüpleri ve pelvik bölgede görülür. Rahim dışında gelişen bu doku, her adet döngüsünde kalınlaşır, kanar ancak dışarı atılamaz. Bu durum iltihap, yapışıklık ve ağrıya neden olabilir.

Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10’unda görülen endometriozis, şiddetli adet sancıları, kronik pelvik ağrı ve kısırlık gibi sorunlara yol açabilir.

Endometriozis Belirtileri

• Şiddetli Adet Ağrıları (Dismenore): Kasık ve belde yoğun ağrı. Adetten birkaç gün önce başlayabilir ve sonrasında da sürebilir.
• Kronik Pelvik Ağrı: Adet dönemi dışında da kasıkta ağrı hissi olabilir.
• Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni): Özellikle derin penetrasyon sırasında ağrı yaşanabilir.
• Bağırsak ve İdrar Problemleri: Kabızlık, ishal, şişkinlik, ağrılı dışkılama ve idrar yapma (özellikle adet dönemlerinde).
• Kısırlık (İnfertilite): Yumurtalık ve tüplerdeki yapışıklıklar, gebelik şansını azaltabilir. Endometriozisli kadınların %30-50’sinde infertilite görülür.
• Yorgunluk ve Halsizlik: Sürekli ağrı, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.
• Adet Düzensizlikleri: Ara kanamalar, yoğun adet kanaması gibi sorunlar olabilir.

Not: Bazı kadınlarda hiçbir belirti olmayabilir. Hastalık genellikle kısırlık araştırmaları sırasında tesadüfen teşhis edilir.

Endometriozis Neden Olur?

• Retrograd Menstrüasyon Teorisi: Adet kanının tüpler aracılığıyla karın boşluğuna akması ve dokulara yerleşmesi.
• Genetik Faktörler: Ailede endometriozis öyküsü varsa risk artar.
• Bağışıklık Sistemi Bozuklukları: Bağışıklık sistemi, yanlış yerleşmiş dokuları temizleyemeyebilir.
• Hormonel Faktörler: Östrojen fazlalığı hastalığı tetikleyebilir.
• Çevresel Faktörler: BPA gibi kimyasallar östrojen etkisi yaratarak endometriozis riskini artırabilir.

Endometriozis Tanısı Nasıl Konulur?

• Hikâye ve Fizik Muayene: Şikâyetler dinlenir, pelvik muayene yapılır.
• Ultrasonografi: Çikolata kistleri (endometrioma) var mı diye bakılır.
• MR Görüntüleme: Yayılım ve odaklar hakkında detaylı bilgi sağlar.
• Laparoskopi: Kesin tanı cerrahi yöntemle konulur. Biyopsi alınabilir.

Endometriozis Tedavi Yöntemleri

1. Yaşam Tarzı ve Diyet Değişiklikleri

• Anti-inflamatuar Beslenme: Sebze ağırlıklı, omega-3 içeren diyet tercih edilir.
• Egzersiz: Yoga ve yürüyüş gibi hafif aktiviteler ağrıyı azaltabilir.
• Stres Yönetimi: Meditasyon, nefes egzersizleri ve uyku kalitesi önemlidir.

2. İlaç Tedavileri

• Ağrı Kesiciler: NSAID türü ilaçlarla adet ağrısı hafifletilir.
• Doğum Kontrol Hapları: Yumurtlamayı baskılayarak hastalığı yavaşlatır.
• Hormon Tedavisi:
  • GnRH Analogları: Yapay menopoz oluşturarak östrojen üretimini durdurur.
  • Progesteron: Endometrial dokuların büyümesini engelleyebilir.

3. Cerrahi Tedavi

• Laparoskopik Temizleme: Endometriozis odakları ve çikolata kistleri çıkarılır.
• Histerektomi: Çok ağır vakalarda, doğurganlık düşünülmüyorsa uygulanabilir.

4. Yardımcı Üreme Teknikleri

Doğal yollarla gebelik oluşmuyorsa tüp bebek (IVF) önerilebilir.

Endometriozis ve Hamilelik

• Endometriozisli kadınların %30-50’si infertilite yaşayabilir.
• Ancak erken tanı ve uygun tedavi ile gebelik şansı artırılabilir.

Sonuç

Endometriozis kronik bir hastalık olmasına rağmen doğru yönetildiğinde kontrol altına alınabilir. Erken tanı ve kişiye özel tedavi ile hem yaşam kalitesi artırılır hem de çocuk sahibi olma şansı yükselir. Şiddetli adet ağrıları yaşıyorsanız veya gebelikle ilgili sorunlarınız varsa bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız önemlidir.