1. Hormonal Doğum Kontrol Yöntemleri

1.1. Doğum Kontrol Hapları

• Kombine Haplar: Östrojen ve progesteron içerir. Yumurtlamayı önler, adet düzenini sağlar, akneye iyi gelebilir.
• Mini Haplar: Sadece progesteron içerir. Emziren kadınlar için uygundur ancak düzenli kullanım gerektirir.

Avantajları:

• ✔ %99’a kadar etkinlik
• ✔ Adet düzenleyici etki
• ✔ Bazı kanser risklerini azaltabilir

Dezavantajları:

• ✖ Kullanım hatalarıyla etkinliği düşebilir
• ✖ Bulantı, baş ağrısı, kilo değişimi gibi yan etkiler

1.2. Doğum Kontrol İğneleri

• 1-3 ayda bir enjeksiyon şeklindedir, progesteron içerir.

Avantajları:

• ✔ Uzun süreli koruma
• ✔ Emziren kadınlar için uygundur

Dezavantajları:

• ✖ Adet düzensizlikleri
• ✖ Doğurganlık geri dönüşü zaman alabilir

1.3. Deri Altı İmplantlar

• Kola yerleştirilen çubuklarla 3-5 yıl koruma sağlar.

Avantajları:

• ✔ Uzun süreli ve etkili
• ✔ Kullanıcı hatası riski yoktur

Dezavantajları:

• ✖ Uygulama ve çıkarma için doktor gerekir
• ✖ Adet düzensizlikleri, baş ağrısı olabilir

2. Bariyer Yöntemleri

2.1. Prezervatifler

• Erkek Prezervatifi: %85-98 etkinlik, cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlar.
• Kadın Prezervatifi: Vajina içine yerleştirilir, benzer koruma sağlar.

2.2. Diyafram ve Servikal Kapak

• Rahim ağzına yerleştirilir, sperm öldürücü ürünlerle birlikte kullanılır.

Avantajları:

• ✔ Hormon içermez
• ✔ Cinsel hastalıklara karşı koruma

Dezavantajları:

• ✖ Doğru kullanım şarttır
• ✖ Her ilişki öncesi uygulanmalıdır

3. Rahim İçi Araçlar (RİA – Spiral)

3.1. Hormonlu Spiral (Mirena)

• Progesteron içerir, rahim içi yapıyı değiştirir, spermleri engeller.

Avantajları:

• ✔ 5 yıla kadar koruma
• ✔ Adet ağrıları ve kanamayı azaltabilir

Dezavantajları:

• ✖ Uygulama sağlık profesyoneli gerektirir
• ✖ Düzensiz kanama olabilir

3.2. Bakırlı Spiral

• Hormon içermez, bakır iyonları spermleri etkisiz hale getirir.

Avantajları:

• ✔ 5 yıla kadar etkili
• ✔ Doğal yapıya yakın yöntem

Dezavantajları:

• ✖ Adet kanaması artabilir
• ✖ Takım esnasında ağrı olabilir

4. Doğal Yöntemler

4.1. Takvim Yöntemi

• Yumurtlama günlerinin hesaplanması esasına dayanır.

4.2. Geri Çekme Yöntemi

• Erkeğin boşalma öncesinde geri çekilmesi yöntemidir.

Avantajları:

• ✔ Tıbbi müdahale gerekmez

Dezavantajları:

• ✖ Etkinliği düşüktür
• ✖ Hata payı yüksektir

5. Kalıcı Doğum Kontrol Yöntemleri (Sterilizasyon)

5.1. Kadınlarda Tüplerin Bağlanması

• Fallop tüpleri bağlanarak döllenme önlenir.

Avantajları:

• ✔ Kalıcı koruma sağlar

Dezavantajları:

• ✖ Geri dönüşü zordur
• ✖ Cerrahi işlem gerektirir

5.2. Erkeklerde Vazektomi

• Sperm kanallarının cerrahi olarak bağlanmasıdır.

Avantajları:

• ✔ Kadınlara göre daha az invazivdir

Dezavantajları:

• ✖ Geri dönüşü zordur
• ✖ Cerrahi işlem gerektirir

Sonuç

Doğum kontrol yöntemi seçimi, kişinin yaşam tarzına, sağlık durumuna ve gelecekteki doğurganlık planlarına göre yapılmalıdır. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanları, en uygun yöntemi belirlemede önemli rehberlik sağlar. Etkinlik oranı kadar, yöntemlerin avantajları ve bireysel uyumu da göz önünde bulundurulmalıdır.