Dış Gebelik (Ektopik Gebelik) Nedir?

Dış gebelik, döllenmiş yumurtanın rahim içine değil de genellikle fallop tüplerine yerleşmesiyle ortaya çıkan ciddi bir gebelik komplikasyonudur. Normalde embriyo rahme yerleşip gelişimini sürdürmelidir; ancak dış gebelikte bu süreç dışında kalan bir bölgede gelişmeye çalışır ve ciddi sağlık riskleri oluşturur.

Belirtileri Nelerdir?

• Erken Belirtiler:
  • ✔ Adet gecikmesi ve gebelik belirtileri (bulantı, göğüs hassasiyeti)
  • ✔ Hafif vajinal lekelenme veya kanama
  • ✔ Alt karın bölgesinde hafif ağrı
• İleri Dönem Belirtileri:
  • ✔ Karın veya kasık bölgesinde şiddetli, tek taraflı ağrı
  • ✔ Şiddetli vajinal kanama
  • ✔ Omuz ağrısı (iç kanamaya bağlı sinir uyarımı)
  • ✔ Baş dönmesi, bayılma veya tansiyon düşüklüğü

Bu belirtiler, fallop tüpünün yırtılmasına (rüptüre) bağlı olarak iç kanamayı işaret edebilir ve hayati tehlike oluşturur. Acil tıbbi müdahale şarttır.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Fallop Tüpü Hasarı veya Tıkanıklığı:
  • Pelvik enfeksiyonlar (PID)
  • Klamidya ve gonore gibi cinsel yolla bulaşan hastalıklar
  • Endometriozis kaynaklı yapışıklıklar
• Önceki Dış Gebelik Geçmişi
• Tüp Bebek ve Kısırlık Tedavileri
• Doğum Kontrol Yöntemleri:
  • Spiral varken oluşan gebeliklerde dış gebelik riski artar
  • Tüp bağlama sonrası nadiren oluşan gebelikler genellikle ektopiktir
• Sigara Kullanımı: Tüplerin kasılma ve taşıma fonksiyonunu olumsuz etkiler

Nasıl Teşhis Edilir?

• Kan Testi (Beta hCG): Hormon seviyesinin yükselme hızına bakılır. Dış gebelikte yavaş yükselir.
• Transvajinal Ultrason: Rahim içinde gebelik kesesi olup olmadığı kontrol edilir.
• Karın Ultrasonu: İç kanama varsa destekleyici olarak kullanılır.
• Pelvik Muayene: Şişlik, hassasiyet ve ağrı değerlendirilir.

Tedavi Yöntemleri

• 1. İlaç Tedavisi (Methotrexate):
  • ✔ Fallop tüpü yırtılmamışsa ve iç kanama yoksa
  • ✔ hCG seviyesi çok yüksek değilse
  • ✔ Kas içine enjeksiyon yoluyla uygulanır
  • ✔ Cerrahiye gerek kalmadan gebelik dokusu emilir
  • ✖ Takip gerektirir ve yan etkiler görülebilir (mide bulantısı, karın ağrısı)
• 2. Laparoskopik Cerrahi (Kapalı Ameliyat):
  • ✔ İlaç tedavisinin uygun olmadığı durumlarda tercih edilir
  • ✔ Fallop tüpü açılarak embriyo çıkarılır (salpingostomi)
  • ✔ Gerekirse tüp tamamen alınabilir (salpenjektomi)
  • ✔ Daha az invaziv olup hızlı iyileşme sağlar
• 3. Acil Açık Cerrahi (Laparotomi):
  • ✔ Tüp yırtılmışsa ve ciddi iç kanama varsa uygulanır
  • ✔ Açık ameliyat ile kanama durdurulur ve gebelik temizlenir
  • ✖ Daha uzun iyileşme süresi ve tüp kaybı riski vardır

Dış Gebelik Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

• ✔ Yeniden gebelik için en az 3-6 ay beklenmelidir
• ✔ Beta hCG seviyesi tamamen sıfırlanana kadar takip edilmelidir
• ✔ Tekrarlayan dış gebeliklerde tüp bebek seçeneği değerlendirilebilir
• ✔ Gelecek gebeliklerde erken dönemde ultrason ile rahim içi yerleşim kontrol edilmelidir

Sonuç

Dış gebelik, erken teşhis edilmediğinde ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Ancak modern tanı yöntemleri ve uygun tedavi seçenekleri sayesinde hayati riskler önlenebilir. Adet gecikmesi, şiddetli karın ağrısı veya anormal kanama gibi belirtiler varsa, gecikmeden kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.